مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی دکتر شيخ

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

مقدمه - روش درمان - گامهاي مديريتي - خلاصه و نتايج

 
 

           

           

كلرا (وبا)

كلرا يك عفونت حاد روده كوچك ناشي ا ز ويبريوكلرا است كه با اسهال حاد آبكي تظاهر مي كند. بيماريهاي اسهالي شايعترين بيماري مسري كشور بوده و عفونت كلرا نيز در كشور ما بصورت آندميك است و هر از چند گاهي به فرم اپيدمي در مي آيد.

در سال 1377 شاهد دوازدهمين همه گيري اين بيماري از زمان وقوع اولين نوبت آن در سال 1344 بوديم. تا سال 1377 قريب پنج هزار مورد مثبت التور در نقاط مختلف كشور شناسايي شده است. استانهايي كه از آلودگي بيشتري برخوردارند عبارتند از: تهران- قم- مركزي- همدان- قزوين- كردستان- سيستان و بلوچستان- مازندران- گلستان و گيلان.

در ايران زمان شيوع از ارديبهشت تا آبان ماه است. ارگانيسم از راه مدفوع افراد مبتلا يا آلوده وارد طبيعت مي شود ولي تحمل چنداني به خشكي و نور آفتاب ندارد.

ويبريوكلرا نوع التور در موارد مرطوب و البسه آلوده به مدفوع 3-1 روز دوام دارد. در آب، روي ميوه ها، سبزيجات و گوشت تا يك هفته زنده مي ماند. در يخ حتي 6-4 هفته مي تواند باقي بماند. در گرماي 56 درجه بمدت 30 دقيقه و در آب جوش ظرف چند ثانيه از بين مي رود. توسط اكثر ضدعفوني كننده ها به آساني از بين مي رود. انسان تنها مخزن شناخته شده عفونت وبايي است كه مي تواند به صورت بيمار يا حامل ميكرب باشد.

ارگانيسم معمولا از طريق آب يا غذاي آلوده وارد بدن شده و بدون تهاجم به جدار روده كوچك از طريق توكسين موجب افزايش ترشح آب و الكتروليت به داخل فضاي روده مي شود. طيف بيماري از آلودگي هاي بدون علامت تا فرم شديد آن گسترش دارد. 90% موارد به صورت عفونت خفيف يا بدون علامت است. 10% موارد به فرم اسهال آبكي شديد بروز مي كند.

ناقلين ميكرب نيز بصورت موقت و گذرا به ميكرب آلوده هستند و پس از چند هفته (3-2) هفته معمولا عاري از ميكرب مي شوند.

هنوز بدرستي مشخص نيست در فواصل اپيدمي ها ميكرب در كجا زندگي مي كند، يك بيمار وبايي از زمان شروع علائم تا چند روز پس از بهبودي، ميكرب را از طريق مدفوع دفع مي كند(متوسط ده روز زمان سرايت بيماري است).

مهمترين راههاي انتقال آلودگي:

  • مصرف آب آلوده كه معمولا بادفع ناصحيح فاضلاب و نشت آن به آب آشاميدني صورت مي گيرد.
  • شستشوي سبزي و ميوه با آب آلوده
  • تهيه غذاي سرد باآب آلوده
  • تماس مستقيم از طريق دست آلوده به مدفوع يا جابجايي لوازم آلوده بيمار
  • شير دادن كودكان با بطري
  • استحمام در آب آلوده

 (دوره كمون از چند ساعت تا 6 ساعت مي تواند باشد.)

علائم باليني: تصوير باليني وبا از عفونت پنهان تا وباي وخيم (كلراگراويس) متغير است كه مي تواند در عرض چند ساعت موجب مرگ شود. قبل از بروز اسهال احساس پري و غرغر شكم به خاطر افزايش پريستالتيسم روده اي پيدا مي شود. سپس اسهال آبكي حجيم كه در مراحل اوليه طبيعي و بعد به صورت آب برنجي در مي آيد. مدفوع خاكستري رنگ با مايع كدر و قطعات بلغم و بدون بو (گاهي بوي ماهي مي دهد) استفراغ معمولا بدون حالت تهوع قبلي بروز مي كند دل درد و دل پيچه كمتر به همراه اسهال وبايي ديده مي شود. كرامپ عضلاني دردناك خصوصا ناحيه ساق پا به همراه هيپوكالمي پيدا مي شود از علايم ديگر بيماري عطش فراوان و اضطراب مي باشد. عوارض شايع ثانوي به از دست رفتن آب و الكتروليت شامل هيپوكالمي، هيپوناترمي، اسيدوز، نارسايي كليه و هيپوگليسمي مي باشد.

بررسي بيماران مبتلا به التور:

از آنجا كه بيماري وبا از اپيدمي هاي تك منبعي مي باشد و بهمين منظور اشخاص مستعد بخصوص كودكان كه آسيب پذيرتر هستند تقريبا بطور همزمان با يك منبع عفونت مواجه مي شوند و اين امر موجب افزايش سريع تعداد موارد جديد در زماني كوتاه (غالبا چند ساعت) ميگردد و مرگ و مير بالايي را در پي خواهد داشت لازم دانستيم يك بررسي كلي از نحوه شيوع و ريشه كني اين بيماري را در بيمارستان فوق تخصصي كودكان دكتر شيخ مشهد به عمل آورديم.

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

مقدمه - وبا چيست - گامهاي مديريتي - خلاصه و نتايج

 
 

           

روشهاي درمان

در اين مطالعه توصيفي باليني از كليه كودكان مبتلا به گاستروآنتريت حاد با احتمال التور به تعداد 9646 بيمار صفر تا چهارده سال كه از خرداد 1377 لغايت اسفند 1381 به اين بمارستان مراجعه كرده اند نمونه التور تهيه و به آزمايشگاه رفرانس ارسال شده است و سپس دستورالعمل كميته فني مبارزه با اسهال در بخش D.T.U (مركز آموزش بيماريهاي اسهال) به اجرا گذارده شده است.

و با تشكيل جلسات آموزشي بمنظور اجراي پروتكل درماني مبارزه با اسهال براي پزشكان، رزيدنتها، پرستاران و دانشجويان و كليه پيراپزشكان تشكيل شده است. و سپس جهت ريشه كني و با گام هاي مديريت مظنون به وبا به مرحله اجرا درآمد.

نحوه گرفتن نمونه التور :

  • محيط ترانسپورت يا محيط كشت اوليه: Carry Blair

ابتدااز بيمار سوآپ ركتال گرفته و نمونه را به انتهاي محيط ترانسپورت كه ژله اي مانند است وارد كرده و درب شيشه (بوژي باتل) را محكم مي بنديم در اين حالت مي توان نمونه گرفته شده را بين 1-2 هفته نگهداشت.

  • محيط كشت آب پپتونه يا Pepton Water

نمونه سوآپ التور از محيط كشت اوليه را به داخل محيط آب پپتونه قليايي وارد مي كنيم و بين 3-5 ساعت در اين محيط مي ماند.

  • محيط كشت T.C.B.S

نمونه التور را از محيط كشت ثانويه وارد محيط صفراوي سبز رنگ T.C.B.S مي كنيم اين محيط به رشد ويبريوكلرا كمك مي نمايد بعد از 24 ساعت كلوني هاي زرد رنك مشكوك به التور در محيط كشت ديده مي شود.

  • محيط كشت KIA

در اين محيط تست اكسيداز بر روي كلوني هاي زرد رنگ انجام مي شود كه اگر تست اكسيداز مثبت بود حضور ويبريوكلرا محرز است.

  • سرم پلي والان التور

در اين محيط نوع التور اينا با – اوگا با – هيكوجيما مشخص مي شود.

وباي قطعي به مواردي گفته مي شود كه از بيمار مبتلا به اسهال ويبريوكلراي 01 جدا گردد. ايزولاسيون ارگانيسم در محيط كشت مناسب يامشاهده مستقيم مدفوع توسط ميكروسكوپ دارك فيلد صورت مي گردد.

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

مقدمه - وبا چيست - روش درمان - خلاصه و نتايج

 
 

گام های مدیریتی

مديريت و كنترل يك اپيدمي :

مديريت يك اپيدمي به سه منظور انجام مي شود:

  • درمان موارد
  • جلوگيري از انتشار بيشتر اپيدمي
  • نظارت مداوم بر اثرات اقدامات كنترلي.

اقدامات كنترلي را مي توان بر عليه منبع عفونت، انتشار و پراكندگي عفونت و محافظت از افرادي كه با عفونت مواجه شده اند انجام داد كه غالبا هر سه روش فوق الزامي مي باشد و يكي از كارهاي بسيار ضروري اقدامات كنترلي،اطلاع رساني و آموزش دادن به عموم مردم و كارمندان بهداشتي در مورد علل احتمالي و مراحل لازم براي كنترل بيماري مي باشد اين روش به خصوص در مواردي كه به حفاظت اشخاص مواجهه يافته چه از راه مصون سازي و يا دارو درماني نياز باشد اهميت دارد مانند جلوگيري از شيوع مننژيت مننگوكوكي.

گام هاي مديريت مورد مظنون به وبا در بيمارستان دكتر شيخ مشهد بخش D.T.U

گام 1- ارزيابي بيماران مبتلا به گاتروآنتريت حاد با احتمال التور براي تشخيص درجه كم آبي

گام 2- دهيتراته كردن بيماران و ارزيابي درجه كم آبي مجدد بيمار

گام 3- درمان نگهدارنده تا زمان قطع اسهال

گام 4- دادن آنتي بيوتيك

گام 5- تغذيه بيمار

با توجه به اهميت رديابي منبع عفونت و كنترل بيماري اقدامات زير انجام شده است:

  • كليه البسه بيمار مبتلا به التور را در يك كيسه كرباسي جاي داده و در يك بشكه 200 ليتري محلول 5 در هزار هالاميد بمدت يك ساعت جهت ضدعفوني گذاشته شد.
  • جهت گندزدايي دستشويي، مدفوع و استفراغ از سمپاشهاي معمولي استفاده مي شد كه هر مخزن ده ليتري يك پمپ سمپاش براي گند زدايي 150 متر مربع از سطح اتاقها و راهرو كفايت مي كرد.
  • گندزدايي محوطه بيمارستان
  • اطاقها- راهروهاي بيمارستان مرتبا با محلول پنج در هزار هالاميد در طول مدت شيوع التور گندزدايي مي شد
  • دستشويي ها با محلول 5 درصد كرئولين ضدعفوني شد. اگر فرضا كرئولين 30درصد در دسترس بود جهت بدست آوردن غلظت 5درصد از فرمول زير استفاده مي شد L=
  • مدفوع و استفراغ بيمار ابتلا باشيرآهك 20% يا كرئولين 5درصد مخلوط و پس از جمع آوري و حمل محل آن با كرئولين 5% گندزدايي مي شد.
  • كليه ظروف بيماران جداگانه شسته و در محلول 50 الي 100 قسمت در ميليون پركلرين دار بمدت 15 دقيقه ضدعفوني انجام مي شد.
  • پس مانده غذاي بيماران با محلول 5درصد كرئولين و يا شير آهك 20% گندزدايي سپس در بشكه هاي با ظرفيت مناسب به وسيله وانت به خارج از شهر جهت دفن ارسال مي شد.
  • گندزدايي لباسها با استفاده از هالاميد سپس با اتوكلاو انجام مي شد.
  • جهت تسهيل در پيدا كردن البسه بيمار بهبود يافته به هر يك از كيسه ها پلاكي وصل شده بود كه شماره آن با شماره منعكس شده در دفتر ثبت بيماران مطابقت داشت.
  • به بيماران بهبود يافته به هنگام ترخيص يك بسته 100 گرمي پركلرين، نيم ليتر كرئولين، 2 بسته پودر او-آر-اس داده مي شد پمفلت وبا وپمفلت درمان بيمار مبتلا به اسهال نيز داده مي شد.
  • نصب توري بر روي پنجره ها
  • آزمايش نمونه التوراز پرسنل آشپزخانه انجام شد.
  • ضدعفوني اتومبيلها- و آمبولانسها با محلول 5 در هزار هالاميد
  • آموزش همراهيان بيمار بخصوص مادران كودكان مبتلا در رابطه با نكات ذيل انجام مي شد:
  1. الف: اهميت شير مادر و استفاده نكردن از بطري، پستانك و شير مصنوعي
  2. ب: آموزش تغذيه تكميلي
  3. ج: آموزش اهميت مصرف ORS و تغذيه بيمار مبتلا به اسهال
  4. د: نحوه شستشوي صحيص سبزيجات و ميوه
  5. ذ: گذاشتن فيلمهاي آموزشي بهداشتي در ORT.CORNER

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

مقدمه - وبا چيست - روش درمان - متغيرهاي مورد مطالعه - گامهاي مديريتي - خلاصه و نتايج

گامهاي مديريت :

مديريت و كنترل يك اپيدمي :

مديريت يك اپيدمي به سه منظور انجام مي شود:

1- درمان موارد

2- جلوگيري از انتشار بيشتر اپيدمي

3- نظارت مداوم بر اثرات اقدامات كنترلي.

اقدامات كنترلي را مي توان بر عليه منبع عفونت، انتشار و پراكندگي عفونت و محافظت از افرادي كه با عفونت مواجه شده اند انجام داد كه غالبا هر سه روش فوق الزامي مي باشد و يكي از كارهاي بسيار ضروري اقدامات كنترلي،اطلاع رساني و آموزش دادن به عموم مردم و كارمندان بهداشتي در مورد علل احتمالي و مراحل لازم براي كنترل بيماري مي باشد اين روش به خصوص در مواردي كه به حفاظت اشخاص مواجهه يافته چه از راه مصون سازي و يا دارو درماني نياز باشد اهميت دارد مانند جلوگيري از شيوع مننژيت مننگوكوكي.

گام هاي مديريت مورد مظنون به وبا در بيمارستان دكتر شيخ مشهد بخش D.T.U

گام 1- ارزيابي بيماران مبتلا به گاتروآنتريت حاد با احتمال التور براي تشخيص درجه كم آبي

گام 2- دهيتراته كردن بيماران و ارزيابي درجه كم آبي مجدد بيمار

گام 3- درمان نگهدارنده تا زمان قطع اسهال

گام 4- دادن آنتي بيوتيك

گام 5- تغذيه بيمار

با توجه به اهميت رديابي منبع عفونت و كنترل بيماري اقدامات زير انجام شده است:

1- كليه البسه بيمار مبتلا به التور را در يك كيسه كرباسي جاي داده و در يك بشكه 200 ليتري محلول 5 در هزار هالاميد بمدت يك ساعت جهت ضدعفوني گذاشته شد.

2- جهت گندزدايي دستشويي، مدفوع و استفراغ از سمپاشهاي معمولي استفاده مي شد كه هر مخزن ده ليتري يك پمپ سمپاش براي گند زدايي 150 متر مربع از سطح اتاقها و راهرو كفايت مي كرد.

3- گندزدايي محوطه بيمارستان

اطاقها- راهروهاي بيمارستان مرتبا با محلول پنج در هزار هالاميد در طول مدت شيوع التور گندزدايي مي شد

4- دستشويي ها با محلول 5 درصد كرئولين ضدعفوني شد. اگر فرضا كرئولين 30درصد در دسترس بود جهت بدست آوردن غلظت 5درصد از فرمول زير استفاده مي شد L=

5- مدفوع و استفراغ بيمار ابتلا باشيرآهك 20% يا كرئولين 5درصد مخلوط و پس از جمع آوري و حمل محل آن با كرئولين 5% گندزدايي مي شد.

6- كليه ظروف بيماران جداگانه شسته و در محلول 50 الي 100 قسمت در ميليون پركلرين دار بمدت 15 دقيقه ضدعفوني انجام مي شد.

7- پس مانده غذاي بيماران با محلول 5درصد كرئولين و يا شير آهك 20% گندزدايي سپس در بشكه هاي با ظرفيت مناسب به وسيله وانت به خارج از شهر جهت دفن ارسال مي شد.

8- گندزدايي لباسها با استفاده از هالاميد سپس با اتوكلاو انجام مي شد.

9- جهت تسهيل در پيدا كردن البسه بيمار بهبود يافته به هر يك از كيسه ها پلاكي وصل شده بود كه شماره آن با شماره منعكس شده در دفتر ثبت بيماران مطابقت داشت.

10- به بيماران بهبود يافته به هنگام ترخيص يك بسته 100 گرمي پركلرين، نيم ليتر كرئولين، 2 بسته پودر او-آر-اس داده مي شد پمفلت وبا وپمفلت درمان بيمار مبتلا به اسهال نيز داده مي شد.

11- نصب توري بر روي پنجره ها

12- آزمايش نمونه التوراز پرسنل آشپزخانه انجام شد.

13- ضدعفوني اتومبيلها- و آمبولانسها با محلول 5 در هزار هالاميد

14- آموزش همراهيان بيمار بخصوص مادران كودكان مبتلا در رابطه با نكات ذيل انجام مي شد:

الف: اهميت شير مادر و استفاده نكردن از بطري، پستانك و شير مصنوعي

ب: آموزش تغذيه تكميلي

ج: آموزش اهميت مصرف ORS و تغذيه بيمار مبتلا به اسهال

د: نحوه شستشوي صحيص سبزيجات و ميوه

ذ: گذاشتن فيلمهاي آموزشي بهداشتي در ORT.CORNER

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

مقدمه - وبا چيست - روش درمان - گامهاي مديريتي 

 
 

           

خلاصه و نتایج

بيماري‌هاي اسهالي يكي از علل مهم تاخير رشد جسمي و مرگ زودرس كودكان در كشورهاي در حال توسعه به شمار مي‌رود.

از دست دادن آب و الكتروليت‌هاي بدن سوء تغذيه و مستعد شدن در برابر ساير بيماري‌ها سالانه موجب مرگ و مير ميليونها كودك مي‌گردد.بيماري‌هاي اسهالي مشكلات اقتصادي خاصي نيز براي كشورها ايجاد مي كند و بيش از يك سوم تختهاي بيمارستاني توسط كودكان اسهالي پر مي‌شود كه اغلب اين كودكان به روش هاي گران مايع درماني وريدي و داروهاي بي‌اثر درمان مي‌شود. مؤثرترين راه در درمان صحيح اسهال با توجه به پروتكل WHO شامل آموزش مستمر خانواده ها در زمينه ترويج استفاده از ORS و مايعات ادامه تغذيه با شير مادر، تغذيه كافي و مناسب 3 فاكتور اساسي پيش گيري از مرگ و مير كودكان اسهالي مي‌باشد براي نيل به اهداف ذكر شده سازمان دهي مجدد بخش D.T.U (بخش آموزش بيماري هاي اسهالي) و بخش مايع درماني ORT به منظور آموزش و درمان صحيح كودكان مبتلا به اسهال و مشاركت و آموزش خانواده‌ها در درمان صحيح اسهال و تغذيه كودكان از آذر ماه 1376 به فعاليت خود ادامه داده و نتايج زير حاصل شده است:

از مجموع 12056 كودك زير 5 سال مبتلا به اسهال كه در سه فاز درماني A.B.C در بخش DTU رهيدراته و تغذيه شده اند و با توجه به مقايسه آمار سالهاي 1377-1378-1379 و 1380 گرايش خانواده‌ها به درمان فاز نگهدارنده A و ORT درصد قابل توجهي را بيان مي‌كند و با توجه به آمار 97% بيماران نياز به IV تراپي نداشته و اگر هم نيازي به IV بوده در كمتر از 6 ساعت رهيدراته شده‌اند و ميزان فوت در ORT صفر مي‌باشد.

پيشنهادات :

درمان اصولي بيماري اسهالي شامل جبران خوراكي كم آبي (ORT) و تغذيه كه مي‌تواند از اثرات سوء اسهال مثل: دهيدراتاسيون، صدمات ناشي از سوء تغذيه و بالاخره خطر مرگ جلوگيري كند مي‌باشد چنانچه بخواهيم موارد ابتلا به اسهال را كاهش دهيم اقدامات ديگري نيز بايد صورت گيرد. اين اقدامات شامل كارهايي است كه انتشار ميكروارگانيسم هاي بيماريزا را كاهش داده و مقاومت كودك را در برابر اين عوامل بالا مي‌برد.

پيشگيري صحيح از بروز اسهال به اندازه درمان موارد بيماري اهميت دارد و پيشگيري مي‌تواند تنها راه اجتناب از مرگ كودكان در مناطقي كه امكان ارائه اقدامات درماني وجود ندارد باشد.

برخي از اقدامات پيشنهادي جهت پيشگيري از ابتلا كودك به اسهال شامل: بهبود روش تغذيه كودكان كم سن و بهداشت فردي، بهداشت مواد غذايي، تهيه آب سالم، دفع صحيح فضولات و ايمن سازي است.

تجزيه و تحليل ميزان عملي بودن و نيز هزينه هر كدام از اقدامات پيشنهاد شده نشان داده كه برخي از اين اقدامات كاملا درست و قابل اجرا مي‌باشند در حالي كه برخي ديگر غير عملي و يا غير مؤثرند و يا اين كه نياز به ارزيابي بيشتر دارند. بررسي نشان داده كه تلاش در جهت پيشگيري از اسهال و در نتيجه كاهش مرگ و ميرهايي كه با درمان صحيح ممكن نبوده بايستي بر مبناي اتكا بر چند اقدام خاص باشد.

پيشگيري از اسهال:

  • تغذيه با شير مادر
  • بهبود روش تغذيه كمكي
  • استفاده از مقادير زياد آب جهت مصارف بهداشتي و نيز استفاده از آب سالم و بهداشتي جهت نوشيدن
  • شستن دستها
  • استفاده از توالت بهداشتي
  • دفع صحيح و بهداشتي مدفوع كودكان
  • ايمن‌سازي بر عليه سرخك