شيرمادر و تنظيم خانواده


اهميت و نقش تغذيه - تنظيم خانواده و شير دهي - مواد مغزي شير مادر ... - عوامل ايمونولوژي شير مادر - دوشيدن شير ... - روش صحيح مكيدن - نگهداري شير- مشكلات شير دهي

تنظيم خانواده و شير دهي

نقش فاصله گذاري بين تولدها در سلامت و بقاء كودكان ثابت شده است كه هر چه فاصله بين حاملگي ها كمتر باشد، ميزان مرگ و مير شير خواران بيشتر مي شود. احتمال مرگ در شير خواراني كه با فاصله 2 سال به دنيا مي آيند دو برابر كودكاني است كه با فاصله 4-2 سال متولد مي شوند. اگر در همه تولدها حداقل 2 سال فاصله رعايت شود ميزان مرگ و مير شير خواران 10% و مرگ و مير كودكان زير 5 سال 16% كاهش خواهد يافت.چگونه شير دهي به عنوان يك روش پيشگيري از حاملگي عمل مي كند؟

مكانيزم دقيق آن هنوز روشن نشده ، ولي مراحلي كه ادعا مي شود به شرح زير است:

1- مكيدن پستان باعث ترشح هورمون پرولاكتين از بخش قدامي هيپوفيز مي شود كه عامل اصلي در ترشح شير شناخته شده است. همين رفلكس مانع ترشح دوپامين توسط هيپوتالاموس مي شود كه خود اثر بازدارنده بر ترشح پرولاكتين دارد . لذا ترشح پرولاكتين ادامه مي يابد.(پرولاكتين هورموني است كه مانع تخمك گذاري هم مي شود لذا باروري امكان پذير نخواهد بود.)

2- مكيدن پستان علاوه بر ترشح پرولاكتين مستقيمأ از ترشح L.H جلو گيري مي كند .

3- سطح بالاي پرولاكتين در خون مانع ترشح L.H شده كه مستقيمأ اثر باز دارنده بر تخمدان داشته و موجب توقف تخمك گذاري مي شود ( مسلمأ اگر خانمي تخمك گذاري نداشته باشد احتمال حامله شدن او 1% است عدم تخمك گذاري از هر روش ديگري غير از پرهيز از مقاربت كه آن هم 100% است بهتر مي باشد. ).

4- تحريك هيپوتالاموس از طريق مكيدن پستان موجب توقف ترشح هورمون رها كننده گونادوتروپين از هيپوتالاموس شده كه خود مانع از ترشح L.H و F.S.H مي شود با توقف ترشح اين دو هورمون تكامل فوليكول گراآف صورت نمي گيرد سطح استروژن پايين خواهد بود و فاز لوتئال مناسب براي تخمك گذاري ايجاد نخواهد شد .

بنابراين سطح پرولاكتين در پلاسما كليد عدم تخمك گذاري است و هر عامل كه باعث شود سطح پرولاكتين پلاسما كاهش پيدا كند ممكن است باعث كاهش حفاظت در برابر حاملگي شود.

چه عاملي باعث كاهش سطح پرولاكتين پلاسما مي شود؟ مسلمأ عدم مكيدن پستان باعث كاهش پرولاكتين مي گردد. پس هر عاملي كه باعث كم مكيدن پستان باشد باعث كم شدن شير شده و بازگشت تخمك گذاري را آسانتر مي كند كه اين عوامل عبارتند از :

استفاده از ساير مايعات يا غذاها،‌ فاصله زياد بين دفعات شير دهي،‌استرس و بيماريهاي مادر و شير خوار كه باعث جدايي آنها باشد.

رفتارهاي پيشنهادي شير دهي جهت فاصله گذاري صحيح بين فرزندان :

* شير دهي را هر چه ممكن باشد پس از تولد نوزاد بايد زود شروع كرد، ترجيحا بلافاصله پس از زايمان كلستروم (شير اوليه اي كه در چند روز اول پس از تولد شير خوار ظاهر مي گردد.) مواد لازم مغذي و ايمنولوژيك جهت محافظت شير خوار را فراهم نموده و بايد به وي داده شود تحريك زودرس و مكرر نوك پستان باعث ترشح اكسيتوسين شده كه به انقباض رحم كمك مي كند ، بعلاوه برقراري منبع كافي شير جهت شير خوار را بيمه مي كند بنابراين يك شير دهي موفق را فراهم مي آورد.

* براي 4 تا 6 ماه اول زندگي منحصرا تغذيه با شير مادر انجام گيرد و به شير خوار ساير غذاها ، مايعات و يا آب قبل از 4 تا 6 ماهگي داده نشود . شيردهي كامل از شير مادر يا شيردهي نزديك به كامل با‌ شير مادر (با تغذيه گاه گاه شير خوار به غير از شير مادر) از نمونه هاي معمول شيردهي مي باشند، شير دهي انحصاري با شير مادر روشي است كه سلامت مناسب جهت شير خوار در 6 ماه نخست زندگي را فراهم مي كند.

* پس از 4-6 ماهگي وقتي كه غذاهاي مكمل شروع مي شود بايد تغذيه با شير مادر مقدم بر غذاهاي مكمل قرار گيرد.

* در صورت امكان شير مادر قبل از ساير غذاها داده شود ، چون در اين حالت گرسنگي شير خوار ابتدا با شير مادر ارضاء شده و بعد با ساير غذاها رفع مي شود. با اين روش اطمينان حاصل مي شود كه مواد مغذي موجود در شير توسط شير خوار مصرف مي شود و اين باعث تحريك توليد شير خواهد شد.

* ادامه شير دهي با شير مادر حداقل تا 2 سال صورت گيرد. شير مادر به عنوان منبع عالي از جهت كالري و پروتئين براي شير خواران بزرگتر و كودكان نوپا باقي مي ماند . شير دهي بعد از شروع غذاهاي تكميلي سطح ايمني مناسبي را براي كودك فراهم مي كند . اين امر بخصوص به علت شروع غذاهاي تكميلي و افزايش احتمال عفونتها از اهميت خاصي برخوردار است .

* شير دهي مكرر هرگاه شير خوار گرسنه باشد چه شب و چه روز انجام پذيرد ، اين روش شير دهي گاهي شير دهي بر حسب تقاضا ناميده مي شود.از ايجاد يك برنامه مشخص جهت شير دهي بايد پرهيز كرد و هرگاه كودك تمايل به شير خوردن داشت شير دهي انجام شود .

* شير دهي ادامه يابد حتي اگر مادر و كودك بيمار شوند حفاظت تغذيه اي و ايمنولوژيك كه با شير مادر به شيرخوار مي رسد بخصوص در زمان بيماري مادر و يا كودك مهم مي باشد. در اين حال اگر شير خوار بطور ضعيف مك مي زند دوشيدن سينه براي تداوم منبع شير لازم مي باشد.

* پرهيز از بكار گيري شيشه،‌ پستانك (گول زنك) و يا ساير پستانكهاي ساختگي . استفاده از پستانك مصنوعي مي تواند سبب كاهش توانايي و تقاضاي شير خوار در مكيدن سينه مادر شود. وقتي كه به شير خوار غذا يا مايعات داده مي شود بايد از قاشق يا فنجان استفاده كنند تا احتمال سردرگمي در برخورد با سينه مادر را كاهش دهند.

* مصرف ميزان كافي خوردني و آشاميدني تا گرسنگي مادر برطرف شود. مادر به هيچ غذا و يا رژيم خاصي نياز ندارد تا كميت و يا كيفيت شيردهي را فراهم آورد. به هر حال چون نياز كالري مادر در حين شيردهي افزايش مي يابد،‌ مادران را بايد تشويق كرد تا از غذاهاي كالري زا استفاده كند بعلاوه مادر از هيچ غذايي نبايد منع شود.

 

 
معرفي بيمارستان
معرفي اموراداري
بنیاد خيريه سرور
حوزه رياست
معاونت آموزشی
واحدهاي درماني
هيات علمي
آموزش و بهسازي منابع انساني
معرفي واحد مطالب علمي سايت
مطالب آموزشي مراقبتهاي پرستاري مراقبت هاي بهداشتي
معرفي چند بيماري ... نظر اجمالي تغذيه رشد و نمو روانشناسي تحقيقات منابع
خبرنامه سايت گزارش هاي موردي آموزش همگاني تغذيه
مطالب آموزشي بخش ها جهت کارکنان
اخبار بیمارستان
تماس با ما
صفحه اصلی
سایت انگلیسی
فرم های الکترونیکی

اوقات شرعی

دانشگاه علوم پزشکی مشهد | Mashhad University of Medical Sciences | جامعة مشهد للعلوم الطبية
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد می باشد. هرگونه کپی برداری از مطالب آن تنها با ذکر منبع بلامانع است.