عوامل ايمونولوژی شير مادر


اهميت و نقش تغذيه - تنظيم خانواده و شير دهي - مواد مغزي شير مادر ... - عوامل ايمونولوژي شير مادر - دوشيدن شير ... - روش صحيح مكيدن - نگهداري شير- مشكلات شير دهي

جنبه هاي ايمونولوژي شير مادر :

شير مادر ماده اي زنده، قابل مقايسه با خون، حيات بخش،‌مغذي و بي همتا براي تغذيه شيرخواران است. كلستروم حاوي انواع مواد ايمني نقش كوناگون بر عليه باكتريها ، ويروسها و ‌قارچهاي موجود در محيط زندگي مادر و نوزاد است. پس از ورود انواع عوامل بيماريزاي موجود در محيط زندگي به دستگاه گوارش مادر، ‌بدن او بر عليه آنها آنتي‌باديهاي اختصاصي مي سازد. اين آنتي‌باديها از طريق شير مادر به شير خوار مي رسد. بنابراين شير خوار پيوسته از حفاظتي اختصاصي بر خوردار است.

ميزان ايمونوگلولوبين ها و ساير مواد ايمني‌بخش در كلستروم و شير مادر كه در مدت 24 ساعت به نوزاد مي رسد:

سن شيرخوار

موادمحلول(ميليگرم در روز)

كمتر از يك هفته 2-1هفته 4-3 هفته بيش از 4 هفته
IgG 50 25 25 10
IgA 5000 1000 1000 1000
IgM 70 30 15 10
ليزوزوم 50 60 60 100
لاكتوفرين 1500 2000 2000 1200

عوامل سلولي موجود در شير مادر :

در 1 ميلي ليتر كلستروم 11­-10 گلبول سفيد وجود دارد كه 20 تا 30 درصد آنها T ‌ و B لنفوسيت و 40 تا 60 درصد آنها نوتروفيل بوده و مابقي ماكروفاژ هستند كه موجب ترشح ليزوزوم ،‌لاكتوفرين، انترفرون،‌و ايمونوگلوبولين ترشحي ( secretary IgA : sIgA مي گردند.

ايمونوگلوبولين ها :

انواع ايمونوگلوبولين ها به مقدار زياد در كلستروم و شير مادر وجود دارند. به طوري كه ميزان آنها در شير بيش از سرم مادر است ( به نسبت). ميزان IgA كلستروم تا 20 برابر ميزان آن در خون مادر ذكر شده ميزان sIgA كلستروم در حدود 1234 ميلي گرم درصد و ميزان IgA آن 61 ميلي گرم درصد و ميزان IgA آن معادل 10 ميلي گرم درصد است. كه ظرف روزهاي بعد از تولد ميزان آن كاهش مي يابد. مهمترين نقش ايمني بخش كلستروم ناشي از ايمنوگلوبولين ترشحي sIgA است. اين ايمنوگلوبولين در مجاورت آنزيمهاي دستگاه گوارش تخريب نمي شود و از آنجا كه مخاطهاي نوزاد در هفته هاي اول زندگي قادر به ترشح ايمنوگلوبولين ترشحي sIgA‌ نيست وجود اين ماده در شير مادر و انتقال آن به نوزاد براي سلامت مخاطهاي دستگاه گوارش نوزاد و براي حفاظت او در مقابل انواع ميكروبهاي بيماري زا از جمله E.coli‌ سالمونلا، شيگلا ،‌استرپتوكوك ، ‌استافيلوكك ، ‌پنوموكوك ،روتاويروس و ويروس پوليو بسيار با اهميت است.

ليزوزم :

ليزوزم يك آنزيم شناخته شده ضد ميكروبي است و ميزان آن در شير مادر 5000 برابر شير گاو است . به طور اختصاصي روي ميكروبهاي E.coli ‌سالمونلا، شيگلا و بسياري از ويروسها موثر است. ميزان آن در طول شير دهي افزايش مي يابد و در حوالي 6 ماهگي به حداكثر مي رسد. عمل ليزوزم تجزيه و تخريب جدار سلولي باكتريهاست.

لاكتوفرين :

لاكتوفرين يك گليكوپروتئين ايمني بخش است كه به مقدار فراوان در شير مادر وجود دارد. در حالي كه شير گاو فاقد آن است. لاكتوفرين اثر باكتريواستاتيك روي اثر اشريشياكولي، استرپتوكك موتان و قارچ كانديدا آلبيكانس دارد و بعلاوه مهمترين پروتئيني است كه با آهن متصل مي شود. لاكتوفرين با كمك sIgA ‌ يك حامل فعال بر عليه E.coli است. لاكتوفرين اگر با آهن اشباع گردد. از ميزان ايمني بخش آن كاسته مي شود. به همين جهت تجويز آهن در شير خواراني كه با شير مادر تغذيه مي شود در صورتي كه نياز قطعي نداشته باشند توصيه نمي شود.

فاكتور بيفيدوس :

اين ماده پلي ساكاريد محتوي ازت است كه در شير مادر موجود بوده و سبب افزايش رشد لاكتوباسيل در روده و توليد اسيد لاكتيك و كاهش pH‌ روده و در نتيجه مهار شدن رشد ميكروبهاي بيماريزا مي گردد. فاكتوربيفيدوس موجود در شير مادر موجب تسريع رشد اين ميكروب غير بيماريزا در محيط روده شده و در عين حال از رشد ساير ميكروبهاي بيماريزا پيشگيري مي كند. در حاليكه محيط روده شير خواراني كه با شير گاو تغذيه مي شوند ،‌معمولا با ميكروبهاي بيماريزا كلونيزه مي گردد. ميزان لاكتوز فراوان شير مادر توام با pH‌ پايين روده در شيرخواراني كه با شير گاو تغذيه مي شوند ، ‌معمولا با ميكروبهاي بيماريزا پيشگيري مي كند. در حاليكه محيط روده شير خواراني كه با شير گاو تغذيه مي شوند ،‌ معمولا با ميكروبهاي بيماريزا كلونيزه مي گردد. ميزان لاكتوز فراوان شير مادر توام با pH ‌ پايين روده در شير خواران تغذيه شده با شير مادر موجب تشديد فعاليت فاكتور بيفيدوس شده و موجب مهار عوامل بيماريزاي روده مي گردد.

اختصاصات ضد آلرژي :

ميزان شيوع آلرژي به پروتئين هاي شير گاو در جوامع مختلف و بر حسب مطالعات گوناگون متفاوت است ولي بطور متوسط مي توان گفت در حدود هفت درصد شير خوران دچار اين عارضه هستند. حال اگر در خانواده اي سابقه انواع آلرژي وجود داشته باشد،‌ اين رقم بيشتر مي شود.

پروتئين هاي مسئول بروز آلرژي در شير گاو، عبارتند از كازئين ،‌لاكتالبومين ،‌لاكتوگلوبولين و آلبومين سرم گاو . مخاط روده شير خواران در اوايل زندگي نسبت به عوامل آلرژي زا نفوذ پذير است، گر چه صنايع غذايي با بكار گيري روشهايي در تهيه شير توانسته اند ميزان عوامل آلرژيك در شير خشك را به حداقل برسانند ، اما با توجه به حجم قابل توجه شيري كه مصرف مي گردد ( كه مثلا براي يك شير خوار 4-2 ماهه هر هفته به اندازه وزنش مي باشد) ميزان عوامل آلرژي زاي موجود در شير هر چه قدر هم كم شده باشد.براي بروز ناراحتي به حد كافي مي رسد.

هنوز آلرژي به شير مادر در دنيا گزارش نشده به همين جهت قويا توصيه مي شود تمام شير خواران بخصوص فرزندان خانواده هايي كه سابقه آلرژي دارند،‌از شير مادر محروم نگردند.

ساير عوامل ايمني بخش :

در كلستروم و شير مادر عوامل ايمني‌بخش عديده اي وجود دارد كه با پيشرفت تكنولوژي پيوسته به وجود آنها پي برده مي شود . در حال حاضر آنتي‌بادي هاي اختصاصي بر عليه روتاويروس ، كوكساكي ، اكروپوليو ، انواع استافيلوكوكها ، شيگلا ، سالمونلا ، كستريديوم تتاني ، كورينه باكتريوم ديفتريه ، ديپلوكوك پنومونيه و يا E.coli در شير مادر مشخص شده است .

كمپلمان :

يكي ديگر از مواد موجود در شير مادر است كه نقش آن تسريع در بهبودي مخاط روده در موارد بيماري است.

فاكتور متصل شونده به ويتامين B12 :

باكتريهايي مثل اشريشياكولي و باكتريوئيدها مصرف كننده ويتامين B12 در روده ها هستند.

در شير مادر پروتئيني اشباع نشده وجود دارد كه ويتامين B12 را جذب كرده و آن را از دسترس ميكروبها خارج مي كند و در نتيجه در سيكل زندگي ميكروبها اشكال ايجاد مي نمايد.

هورمون تيروئيد :

مطالعات متعددي وجود هورمون تيروئيد را در شير مادر تاييد كرده و بدون شك شير خشكها به كلي فاقد اين هورمون هستند.

  از درمانگاه آب درماني تا مركز پزشكي فوق تخصصي كودكان دكتر شيخ ديروز درمانگاه شماره2 يكي از مراكزي بود كه تنها بيماريهاي واگيردار و بيماراني كه به نوعي نيازبه آب درماني و سرم درماني داشتند ، به اين مركز مراجعه مي نمودند . از بيماران گاستروآنتريتي گرفته تا سرماخوردگي وپنوموني و...،نه خبر از شيمی درمانی و ICUبود و نه از بخش جراحی و اتاق عمل .فضای درمانگاه سالني يكپارچه بود كه تخت هاي بيماران در آن چيده شده و گاه شبها پزشكي هندي بيماران را معالجه و درمان مي كرد.امروز مركز پزشكي فوق تخصصي كودكان سرور تنها مركزي است كه نه فقط در شهرستان مشهد و استان خراسان بلكه در شرق كشور مشغول ارايه خدمات تخصصي و فوق تخصصي به كودكان و نوزادان مي باشد. اين مركز امروز با امكانات و تجهيزات روز ، پزشكان ، متخصصان و فوق تخصصان زبده ، بخشهاي تخصصي و فوق تخصصي و امكانات كلينيكي و پاراكلينيكي بطور شبانه روزي مشغول فعاليت است . درمانگاه شماره 2 امروز مركزي است كه بعنوان يك بيمارستان درجه يك با پرسنلي دلسوز درحال ارايه خدمات است و نه تنها بعنوان يك مركز درماني كه بعنوان يك مركز آموزشي فرزندان اين ميهن را كه در آينده سرمايه ها و پزشكان متخصص اين مرزوبوم مي باشند را در خود پرورش مي دهد . بيمارستان دكتر شيخ ، يك مركز فوق تخصصي اطفال 150 تخت خوابي ميباشد كه شامل : ....  

اوقات شرعی